જુલે વર્ન ની પ્રવાસ-સાહસ કથા : મિખાઈલ સ્ટ્રગોવ

રશિયાના શાસક ઝારને બાતમી મળે છે કે તાર્તાર સરદાર ફોફર ખાનની આગેવાની હેઠળ તાર્તારો પૂર્વ રશિયાના ઈર્કુટશ્ક શહેર તરફ આગળ વધી રહ્યા છે અને ઈર્કુટશ્ક ને જીતી સમગ્ર સાઇબેરીયા પ્રદેશમાં કબજો જમાવવા માંગે છે. તેના આ કાર્યમાં તેને રશિયાનો બાગી, પૂર્વ કર્નલ ઇવાન ઓગરેવ મદદ કરી રહ્યો છે. રશિયન સૈન્યમાં કર્નલ રહી ચુકેલો હોવાથી ઇવાન રશિયાની ભૂગોળ, લશ્કર વગેરેથી સારી રીતે માહિતગાર છે અને તેની દોરવણી હેઠળ જ તાર્તારો આગળ વધી રહ્યા છે. ઇવાનની મદદથી તાર્તારો પૂર્વ અને પશ્ચિમ રશિયા વચ્ચેની ટેલીગ્રાફ લાઇન તોડી નાખે છે. ઇવાન ઈર્કુટશ્ક શહેરના ગવર્નર અને ઝારના ભાઈને જીતવા માટે એક ગુપ્ત યોજના બનાવી રહ્યો હોય છે.

આ માહિતી ઈર્કુટશ્ક શહેર પહોચાડવા ઝાર પોતાના સંદેશવાહક મિખાઈલ સ્ટ્રગોવને મોસ્કોથી મોકલે છે. મિખાઈલને રસ્તામાં નાદિયા મળે છે જે પોતાની માતાના અવસાન બાદ પોતાના પિતા પાસે ઈર્કુટશ્ક જતી હોય છે. બંને સાથે મળીને સાઇબેરીયા તરફ આગળ વધે છે. માર્ગમાં તેઓ ટ્રેન, સ્ટીમર, ઘોડાગાડી, ઘોડો, પગપાળા, તરાપો વગેરે દ્વારા આગળ વધે છે. બે પત્રકારો હેરી બલાઉન્ટ અને આલ્સીડ જોલીવેટ પણ આ જ રસ્તે આગળ વધી રહ્યા હોય છે અને વચ્ચે વચ્ચે તેઓ મિખાઈલને મળતા રહે છે. માર્ગમાં તેમને ઘણી મુસીબતોનો સામનો કરવો પડે છે.

માર્ગમાં નાદિયા અને મિખાઈલ છુટા પડી જાય છે અને પહેલા નાદિયા અને પછી મિખાઈલ તાર્તારોના હાથમાં પકડાય છે. ઇવાનને ખબર પડે છે કે મિખાઈલ પોતાના વિશેનો સંદેશો ઝારના ભાઈને આપવા જઇ રહેલો સંદેશાવાહક છે. તે મિખાઈલ પાસેથી ઝારનો સંદેશો લઇ લે છે અને પોતે ઝારના સંદેશાવાહક તરીકે જવાની યોજના બનાવે છે. મિખાઈલ અને નાદિયા તક મળતા ભાગી છુટે છે અને ઈર્કુટશ્ક તરફની સફર આગળ વધારે છે. મિખાઈલ અને નાદિયા ઈર્કુટશ્ક પહોચે એ પહેલા ઇવાન ત્યાં પહોચી ઝારના ભાઈ ગવર્નરનો વિશ્વાસ જીતી લે છે અને તાર્તારો સાથેની લડાઈમાં ઝારનો માર્ગદર્શક બની જાય છે. પણ ઇવાન પોતાના ગુપ્ત પ્લાનમાં સફળ થાય એ પહેલા મિખાઈલ ત્યાં પહોચી જાય છે અને તેના પ્લાન નિષ્ફળ બનાવી દે છે. રશિયા તાર્તારો ને હરાવી ભગાડવામાં સફળ થાય છે.